Nhóm sản phẩm thực phẩm

Thực phẩm là nhóm sản phẩm OCOP có tần suất tiêu dùng cao nhất, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu như rau, củ, quả tươi và gạo. Đây là các sản phẩm gắn liền với nhu cầu sinh hoạt hàng ngày nên khách hàng có xu hướng mua thường xuyên. Tuy nhiên, ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc, một bộ phận không nhỏ hộ gia đình có khả năng tự sản xuất lương thực, dẫn đến việc không thường xuyên mua các sản phẩm như rau, củ, quả và gạo. Ngoài ra, các sản phẩm như ngũ cốc, mật ong hay chè chế biến có mức độ sử dụng thấp do chưa trở thành thói quen tiêu dùng hoặc chưa đáp ứng được các tiêu chí về chất lượng, thương hiệu, hoặc tiện ích. yêu cầu đối với nhóm thực phẩm của khách hàng là chất lượng, khách hàng đề cao sự tươi ngon, an toàn có nguồn gốc rõ ràng . Các sản phẩm có chứng nhận an toàn thực phẩm hoặc đạt sao OCOP cao sẽ tạo được niềm tin hơn. Ngoài ra, yêu cầu về bao bì, bảo quản và tiện dụng cũng ngày càng trở nên quan trọng.

Nhóm sản phẩm đồ uống

Đối với nhóm đồ uống, khách hàng tại khu vực này ít mua sản phẩm đồ uống OCOP, cả có cồn và không có cồn. Rượu trắng và rượu truyền thống dù là sản phẩm đặc trưng văn hóa vùng miền nhưng không được tiêu dùng thường xuyên. Các loại nước uống không cồn như nước khoáng, nước tinh khiết cũng ít được tiêu thụ, do phần lớn người dân sử dụng nước giếng hoặc có hệ thống lọc nước riêng tại nhà. Tuy nhiên, đối với những khách hàng tiêu dùng sản phẩm đồ uống là rượu và đồ uống có cồn, họ yêu cầu sự đặc sắc, truyền thống, và an toàn khi sử dụng. Còn với nước khoáng hoặc nước tinh khiết, yếu tố quan trọng là chất lượng, tiện dụng, và được chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm. Do đối tượng sử dụng chủ yếu là doanh nghiệp hoặc cơ quan, bao bì và thương hiệu cũng cần chuyên nghiệp. Tuy nhiên, đối với nhóm sản phẩm đồ uống, ngoài yêu cầu về chất lượng sản phẩm thì khách hàng đã ưu tiên mua sản phẩm có thương hiệu.

Nhóm dược liệu và sản phẩm từ dược liệu

Phần lớn người tiêu dùng không quan tâm hoặc không có thói quen sử dụng thực phẩm chức năng, thuốc dược liệu hoặc y học cổ truyền. Điều này phản ánh mức độ nhận thức và nhu cầu sử dụng sản phẩm thảo dược tại địa phương còn hạn chế, có thể do giá thành cao, niềm tin chưa đủ mạnh, hoặc thiếu kiến thức về công dụng sản phẩm.Bởi, đối với khách hàng, họ cần hiểu rõ về chức năng của sản phẩm, sản phẩm cần được truyền thông bài bản về lợi ích sức khỏe, chứng nhận chất lượng và xuất xứ. Các nhà sản xuất cần hợp tác với cơ sở y tế, chuyên gia hoặc các chương trình truyền thông để tăng niềm tin người tiêu dùng. Tuy nhiên, đây lại là nhóm sản phẩm mà khách hàng lại yêu cầu cao nhất về nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm và thương hiệu sản phẩm.

Nhóm hàng thủ công mỹ nghệ, gia dụng

Tần suất mua nhóm sản phẩm này khá thấp, chủ yếu theo nhu cầu thực tế, tức là khi có sự kiện đặc biệt hoặc cần trang trí, làm quà tặng. Các sản phẩm như đồ gia dụng thủ công, đồ thêu, gốm sứ chỉ được khách hàng lựa chọn khi thật sự cần thiết, không phải là nhu cầu tiêu dùng thường xuyên.. Đối với khách hàng mua nhóm sản phẩm này thì mong muốn của họ về sản phẩm là phải mang tính thẩm mỹ, độ bền cao và có tính ứng dụng. Mỗi sản phẩm cần mang đặc trưng văn hóa vùng miền rõ nét để tạo sự khác biệt. Việc kết hợp yếu tố truyền thống với thiết kế hiện đại sẽ là xu hướng được ưa chuộng. Trong nhóm này, đối với các sản phẩm thêu ren làm đồ lưu niệm, đồ trang trí, đồ gia dụng ít được người dân địa phương tiêu dùng. Các sản phẩm này chỉ phù hợp cho các đối tượng tham quan và trải nghiệm văn hóa tại các vùng miền và thường được khách hàng mua để làm quà và làm kỷ niệm. Do đó, để thúc đẩy tiêu dùng nhóm hàng này, sản phẩm cần được định vị lại, kết hợp giữa yếu tố truyền thống và tính ứng dụng cao trong đời sống hiện đại. Ngoài ra, cần có các chiến lược tiếp thị phù hợp hướng đến khách hàng mục tiêu là khách du lịch hoặc thị trường quà tặng, đồ lưu niệm.

Nhóm sinh vật cảnh

Sản phẩm sinh vật cảnh (gồm hoa, cây cảnh, động vật cảnh) thuộc nhóm sản phẩm OCOP là một trong những lĩnh vực có tiềm năng phát triển mạnh mẽ tại khu vực Trung du và miền núi phía Bắc nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi, đa dạng sinh học và bản sắc văn hóa phong phú.  Tuy nhiên, thị trường sản phẩm sinh vật cảnh khu vực vẫn còn nhiều hạn chế. Đa số cơ sở sản xuất kinh doanh hoạt động nhỏ lẻ, chủ yếu là các hộ dân hoặc tổ nhóm tự phát, chưa có sự liên kết chặt chẽ theo chuỗi giá trị. Kỹ thuật nhân giống, chăm sóc, tạo hình sản phẩm còn lạc hậu, thiếu tiêu chuẩn hóa. Phần lớn sản phẩm chưa được đăng ký nhãn hiệu, chưa có truy xuất nguồn gốc rõ ràng, dẫn đến khó khăn trong khẳng định thương hiệu và mở rộng thị trường ngoài tỉnh. Bên cạnh đó, năng lực tiếp thị và phân phối sản phẩm còn yếu. 

Để phát huy hiệu quả nhóm sản phẩm này trong chương trình OCOP, cần hỗ trợ nâng cao kỹ thuật cho người trồng và chăm sóc sinh vật cảnh; thúc đẩy liên kết giữa các hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp để hình thành chuỗi giá trị bền vững; xây dựng thương hiệu và tiêu chuẩn hóa sản phẩm; và đẩy mạnh chuyển đổi số trong tiếp thị, bán hàng để tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch

Khu vực Trung du và miền núi phía Bắc Việt Nam sở hữu tiềm năng to lớn để phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch trong khuôn khổ Chương trình OCOP. Với cảnh quan thiên nhiên phong phú, văn hóa dân tộc đa dạng và bản sắc địa phương đặc trưng, khu vực này đã thu hút sự quan tâm ngày càng tăng từ du khách trong và ngoài nước. Các mô hình tiêu biểu như du lịch cộng đồng thôn Nậm Hồng (Hà Giang), Hello Mù Cang Chải (Yên Bái), bản làng Thái Hải (Thái Nguyên), homestay Bản Lác (Hòa Bình), mô hình du lịch cộng đồng tại Vườn đá Tả Phìn (Lào Cai) đạt chuẩn OCOP 4 sao… đã trở thành điểm đến hấp dẫn, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, việc phát triển du lịch cộng đồng và sinh thái trong khuôn khổ OCOP tại khu vực này vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Công tác quy hoạch du lịch nông nghiệp, nông thôn còn thiếu trọng tâm, nhiều mô hình du lịch còn tự phát, manh mún, quy mô nhỏ và trùng lặp, chưa khai thác được thế mạnh về điều kiện tự nhiên, văn hóa và tài nguyên nông nghiệp của địa phương . Sản phẩm du lịch còn đơn điệu, chưa đặc sắc, chưa gắn với đặc thù và sản phẩm đặc sản của từng địa phương. Ngoài ra, việc thiếu liên kết giữa các điểm du lịch và sản phẩm OCOP cũng là một hạn chế lớn. Nhiều nơi có điểm du lịch nông thôn nhưng không có sản phẩm OCOP hoặc chưa liên kết được và ngược lại. Điều này dẫn đến việc chưa khai thác hết tiềm năng của cả hai lĩnh vực, làm giảm hiệu quả kinh tế và khả năng thu hút du khách.