Các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương

Các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương cần tiếp tục phối hợp với các cơ quan trung ương nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức, pháp luật về sở hữu trí tuệ nói chung và Luật Sở hữu trí tuệ nói riêng cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và nhân dân tại điạ phương. Tăng cường hơn nữa tuyên truyền về tác dụng và hiệu quả của việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cũng như vai trò của tài sản trí tuệ đối với cả doanh nghiệp và khách hàng của doanh nghiệp trong phát triển bền vững, nhất là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Nâng cao trình độ nguồn nhân lực sở hữu trí tuệ thông qua đổi mới và đẩy mạnh hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nhân lực chuyên nghiệp và chuyên trách về sở hữu trí tuệ tại Sở Khoa học công nghệ và các cơ quan nhà nước tại địa phương. Tổ chức định kỳ chương trình bồi dưỡng kiến thức về sở hữu trí tuệ cho các cán bộ đầu mối theo hướng chuyên sâu từng bước. Chú trọng công tác đào tạo kiến thức chuyên môn về bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ cho các doanh nghiệp trên địa bàn.

Nhà nước cần có cơ chế, chính sách phù hợp, đặc biệt chú trọng cải thiện khả năng tự quyết của các cơ quan thực thi hành chính, giảm thiểu sự lệ thuộc vào ý kiến chuyên môn về xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ cơ quan quản lý chuyên ngành thông qua hoạt động đào tạo nâng cao năng lực, trình độ cho cán bộ các cơ quan thực thi quyền. Tăng cường năng lực của tòa án trong việc xét xử, giải quyết các tranh chấp, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Việc áp dụng mức xử phạt hành chính phải đủ mạnh để đảm bảo tính răn đe, ngăn ngừa hành vi tái phạm. Đối với biện pháp dân sự, cần đảm bảo nguyên tắc bồi thường thỏa đáng thiệt hại cho chủ thể quyền; bổ sung các quy định pháp luật nhằm hướng dẫn việc định giá tài sản trí tuệ, cách xác định mức bồi thường thiệt hại trong các vụ tranh chấp, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp làm cơ cở pháp lý cho việc xử lý các vụ tranh chấp, xâm phạm quyền;

Nhà nước cần tạo và nhân rộng mô hình vườn ươm công nghệ, hệ sinh thái khởi nghiệp khu vực  Tây Nguyên để giúp các doanh nghiệp, người dân có một không gian khởi nghiệp sáng tạo và sẽ là tiền đề để tạo ra các tài sản trí tuệ trên cơ sở khai thác các giá trị, tiềm năng của địa phương trong hội nhập và phát triển kinh tế xã hội. Đồng thời, qua cách thức như vậy, sẽ tạo sự  cân bằng giữa các địa phương, giữa các đối tượng quyền tài  sản trí tuệ, tránh hiện tượng thiên lệch trong phát triển như hiện nay giữa các tỉnh và giữa các đối tượng của tài sản trí tuệ.

Các địa phương cần  ban hành và hoàn thiện chương trình chiến lược phát triển tài sản trí tuệ địa phương một cách bài bản, có nghiên cứu một cách khoa học và phù hợp, khả thi. Cần xem xét các thể mạnh của  địa phương một cách tổng thể và cụ thể từng địa phương để đưa ra chương trình, chiến lược của từng tỉnh để đảm bảo khai thác tối đa các thể mạnh, tiềm năng sẵn có của địa phương các tỉnh Tây Nguyên. Ví dụ, cần có chương trình chú trọng đến bảo tồn và phát triển các tài sản trí tuệ từ dạng các bài thuốc cổ truyền thành chỉ dẫn địa lý, sáng chế, giải pháp hữu ích, nhãn hiệu... hay các nhãn hiệu tập thể, tri thức truyền thống đối với văn hóa bản địa, cồng  chiêng, các sản vật như cà phê, hồ tiêu... các giống cây trồng mới qua việc bảo tồn và nghiên cứu các nguồn gien động thực vật…

Người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội

Cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương cần tạo ra các cơ chế để khuyến khích, tạo động lực thúc đẩy và thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào các tỉnh Tây Nguyên. Ưu tiên và có cơ chế hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư đặc biệt vào các lĩnh vực khai thác dựa trên sự phát triển bền vững và gắn với tài sản trí tuệ địa phương. Chính sách thu hút đầu tư trên cần tổng thể với các vấn đề về chất lượng nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng kỹ thuật, thủ tục hành chính thông thoáng, ưu đãi vốn, đất đai,..cho doanh nghiệp trước tiên tại bản địa, và sau đó là lựa chọn các tập đoàn, các doanh nghiệp lớn vào đầu tư.

Doanh nghiệp cần có đầu tư bài bản và chú trọng đến việc nghiên cứu  triển khai, phát triển sản phẩm mới và xây dựng thương hiệu doanh nghiệp với  các sản phẩm uy tín, tin cậy. Trong quá trình xây dựng và phát triển cần gắn với khai  thác tối đa các giá trị của địa phương về tri thức truyền thống, nguồn nguyên liệu đặc thù, giá trị văn hóa truyền thống, các đặc sản bản địa...  Bên cạnh đó, cần nhận thức gắn sản phẩm với đầu ra của sản xuất, nên khi lập kế hoạch xây dựng khởi nghiệp cần chú trọng đến khâu đầu ra sản phẩm bền vững ngoài các khâu quan trọng khác của quá trình sản xuất.

Người dân cần trang  bị cho mình những kiến thức, kỹ năng tay nghề, thông tin để chủ động nắm bắt các cơ hội trong việc tận dụng các chính sách của nhà nước, của địa phương phát triển sản xuất kinh doanh sản phẩm gắn với tài sản trí tuệ, xây dựng thương hiệu và nâng cao ý thức bảo hộ các tài sản trí tuệ trong quá trình sản xuất kinh doanh một cách chủ động, sáng tạo. 

Các tổ chức xã hội nghề nghiệp, các hiệp hội sản xuất cần phát huy tinh thần chủ động và chú trọng định hướng thị trường, tạo thành các tổ chuyên môn kết nối các cá nhân sản xuất kinh doanh các sản phẩm gắn với tài sản trí tuệ với đầu ra của sản phẩm. Cần nâng cao nhận thức cho các hội viên trong việc ý thức về hợp tác phát triển theo mô hình chuỗi giá trị gắn với thị trường. 

Triển khai nhân rộng các mô hình hiệp hội nghề nghiệp sản phẩm như hồ tiêu Chư Sê, Cà phê Buôn Ma Thuột... Ngoài ra, đối với các tổ chức xã hội, hội quần chúng không chính thức cần tham gia tích cực vào việc tuyên truyền về các định hướng, chính sách phát triển tài sản trí tuệ, gắn sản xuất sản phẩm địa phương, hỗ trợ các thành viên và gia đình họ có nhận thức thức thời và nắm bắt thông tin, cơ hội và khời nghiệp sáng tạo khi phù hợp giúp phát triển kinh tế gia đình và thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

Các giải pháp được đưa ra trên cơ sở xem xét các khía cạnh khác nhau trong cả hai phía chủ thể quản lý và đối tượng quản lý. Hy vọng, với việc thực hiện tổng thể các phương án khác nhau cho cả hai  phía chủ thể trong hoạt động quản lý tài sản trí tuệ này sẽ góp phần quan trọng vào việc thực hiện tốt, hiệu  quả, bền vững sự phát triển tài sản trí  tuệ địa vùng Tây Nguyên. Từ đó, là tiền đề đưa Tây Nguyên phát triển nhanh, bền vững và xứng tầm với những tiềm năng của vùng đất và người gắn với nhiều giá trị văn hóa đặc sắc nơi đây.